کفش برای بسیاری از افراد فقط بخشی از استایل روزمره است؛ اما برای بعضیها، انتخاب کفش نامناسب میتواند هر روز به عاملی برای ایجاد فشار، اصطکاک و ناراحتی در پا تبدیل شود. افرادی که ساعتهای طولانی سرپا میایستند یا با مشکلات و تغییرات ساختاری پا مواجه هستند، بهتر است انتخاب کفش را فراتر از یک تصمیم ساده برای زیبایی یا استایل ببینند.
در چنین شرایطی، کفش طبی چرم میتواند در صورت برخورداری از طراحی مناسب و تناسب صحیح، به افزایش راحتی و محافظت بهتر از پا کمک کند.
اما واقعاً چه کسانی به چنین کفشی نیاز دارند؟ آیا هر کفش چرمی را میتوان کفش طبی یا ارتوپدی دانست؟ پاسخ به این سؤال به اندازهای که به نظر میرسد ساده نیست.
چه چیزی یک کفش را «طبی» حمایتی میکند؟
اصطلاح «کفش طبی» در خریدهای روزمره بسیار زیاد استفاده میشود؛ اما از نظر پزشکی، کفشهای درمانی بر اساس نیازهای مشخص پا طراحی میشوند و صرفاً استفاده از یک نوع متریال خاص، آنها را به کفش طبی تبدیل نمیکند.
برای مثال، کفشهای درمانی ممکن است عمق بیشتری داشته باشند، در عرضهای مختلف تولید شوند یا از کفیها و زیرههایی با قابلیت کاهش فشار استفاده کنند. بعضی از آنها نیز برای سازگاری با تغییر شکل پا یا کاهش فشار واردشده به قسمتهای خاصی از کف پا طراحی میشوند.
دستورالعملهای بالینی مربوط به مراقبت از پای افراد در معرض خطر عوارض دیابت نیز بر انتخاب کفش متناسب با ساختار پا، میزان حس پا، نحوه توزیع فشار و سابقه زخم تأکید دارند.
بنابراین، صرفاً چرمی بودن یک کفش به معنای طبی بودن آن نیست. با این حال، یک کفش چرمی باکیفیت و دارای طراحی مناسب میتواند ویژگیهایی داشته باشد که برای بعضی افراد مفید است. رویه چرمی نرم، فضای کافی برای انگشتان، سیستم بستهشدن مناسب و زیرهای با ثبات کافی به کاهش اصطکاک و فشارهای غیرضروری کمک میکند.
چه کسانی به کفش چرمی نیاز دارند؟
نمیتوان گفت یک مدل کفش چرمی یا طبی برای همه افراد به یک اندازه مناسب است. انتخاب کفش باید با توجه به وضعیت پا، میزان فعالیت، سابقه پزشکی و ساختار خود کفش انجام شود. با این حال، بعضی گروهها بهتر است در انتخاب کفش حساسیت بیشتری به خرج دهند.
افرادی که ساعتهای طولانی سرپا میایستند یا زیاد راه میروند.
معلمان، کادر درمان، کارکنان فروشگاهها، شاغلان حوزه خدمات و بسیاری از افرادی که بخش زیادی از ساعات کاری خود را ایستاده یا در حال حرکت سپری میکنند، ممکن است بیش از دیگران اثر کفش نامناسب را احساس کنند.
کفشی که بیش از حد باریک یا کوتاه باشد، عمق کافی نداشته باشد یا ثبات مناسبی برای پا ایجاد نکند، به ایجاد نقاط فشار و ناراحتی در پا منجر میشود. به همین دلیل، انتخاب کفش مناسب برای این افراد صرفاً به معنای پیدا کردن یک کفش «نرم» نیست.
کفش باید با ابعاد واقعی پا هماهنگ باشد، فضای کافی برای حرکت انگشتان فراهم کند و هنگام راه رفتن، پا را به شکل مناسبی در جای خود نگه دارد. یک کفش چرمی با طراحی اصولی برای استفاده روزمره گزینه مناسبی است؛ اما جنس رویه تنها یکی از عوامل مؤثر است.
افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که کاهش حس پا دارند.
انتخاب کفش برای افراد مبتلا به دیابت، بهویژه در صورت وجود نوروپاتی یا مشکلات عروقی، اهمیت بیشتری دارد. نوروپاتی میتواند حس محافظتی پا را کاهش دهد.
در نتیجه، فرد ممکن است متوجه فشار، ساییدگی یا حتی وجود جسم خارجی در داخل کفش نشود. فشار و اصطکاک مداوم در چنین شرایطی میتواند پیامد جدیتری نسبت به افراد دارای حس طبیعی پا داشته باشد.
استانداردهای مراقبت از دیابت بر ارزیابی تخصصی افراد دارای خطر متوسط یا بالا و همچنین استفاده از کفش مناسب پا تأکید میکنند. در برخی موارد نیز استفاده از کفشهای درمانی و کفیهای مخصوص برای کاهش فشار توصیه میشود.
پژوهشها نیز نقش کفشهای درمانی مناسب را در کاهش خطر زخم پای دیابتی در افراد پرخطر بررسی کردهاند. یک سری تحقیقات و متاآنالیز از مطالعات کارآزمایی تصادفیشده نشان داده است که کفشهای درمانی دارای قابلیت کاهش فشار میتوانند در مقایسه با کفشهای معمولی، احتمال بروز زخم پا را کاهش دهند.
بااینحال، این موضوع به این معنا نیست که هر فرد مبتلا به دیابت الزاماً به یک مدل خاص از کفش چرمی نیاز دارد. افرادی که دچار نوروپاتی، سابقه زخم پا، تغییر شکل قابلتوجه پا یا سایر عوامل هستند، بهتر است برای انتخاب کفش مناسب با پزشک یا متخصص مراقبت از پا مشورت کنند.
افرادی که بونیون، انگشت چکشی یا تغییر شکل پا دارند.
تغییرات ساختاری پا میتواند پوشیدن کفشهای معمولی را دشوار کند؛ زیرا در این شرایط فشار ممکن است روی بخشهای خاصی از پا متمرکز شود.
برای مثال، بونیون حساسیت و فشار در اطراف مفصل انگشت شست را افزایش میدهد. از سوی دیگر، افراد دارای انگشت چکشی ممکن است به فضای عمودی بیشتری در قسمت پنجه کفش نیاز داشته باشند.
در چنین شرایطی، کفشی که قسمت جلویی پا را تحت فشار قرار میدهد، اصطکاک و فشار را تشدید میکند. راهکار مناسب همیشه انتخاب یک کفش «نرمتر» نیست؛ بلکه کفش باید بتواند با فرم و ساختار پا هماهنگ شود.
راهنماهای پزشکی، تغییر شکلهایی مانند بونیون، انگشت چکشی و پای شارکو را در میان عواملی قرار میدهند که خطر مشکلات جدیتر پا را افزایش دهند و نیاز به ارزیابی تخصصی داشته باشند.
برای فردی که تغییر شکل خفیفی در پا دارد، یک کفش چرمی با پنجه مناسب و فضای کافی راحتتر از کفشهای باریک و سفت است. اما در تغییر شکلهای شدیدتر، ممکن است استفاده از کفش سفارشی یا تجهیزات ارتوپدی مناسبتر از خرید یک کفش معمولی باشد.
افرادی که مرتب دچار تاول یا درد زیاد میشوند.
ساییدگی مداوم فقط یک مشکل جزئی و ظاهری نیست. کفش نامناسب اصطکاک و فشار موضعی ایجاد میکند؛ بهخصوص در اطراف پاشنه، انگشتان و کنارههای پا.
اگر فرد مرتب دچار تاول یا نقاط دردناک میشود، بهتر است به جای اینکه فقط کفش خود را با یک مدل «نرمتر» عوض کند، دلیل ایجاد مشکل را بیابد.
● آیا کفش بیش از حد کوتاه است؟
● آیا قسمت پنجه باریک است؟
● آیا پاشنه داخل کفش بیش از حد حرکت میکند؟
● آیا در قسمت داخلی کفش درزی وجود دارد که به پا فشار وارد کند؟
● آیا پا هنگام راه رفتن بیش از حد داخل کفش جابهجا میشود؟
پاسخ این پرسشها اغلب از جنس کفش مهمتر است. این مسئله برای افراد مبتلا به دیابت اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا کاهش حس پا ممکن است باعث شود فرد متوجه آسیبهای اولیه نشود.
راهنماهای پزشکی توصیه میکنند این افراد هنگام استفاده از کفش جدید، پاهای خود را از نظر قرمزی، تاول و سایر نشانههای آسیب بهطور منظم بررسی کنند.
هنگام انتخاب کفش چرمی مناسب باید به چه نکاتی توجه کرد؟
اگر هدف از انتخاب کفش چرمی، افزایش راحتی و محافظت بهتر از پا در استفاده روزمره است، چند ویژگی اهمیت ویژهای دارند.
فضای کافی برای انگشتان
انگشتان نباید داخل کفش به یکدیگر فشرده شوند یا دائماً به قسمت جلویی کفش برخورد کنند. راهنماهای مربوط به کفش مناسب برای افراد در معرض مشکلات پا، بر وجود فضای کافی از نظر طول، عرض و عمق تأکید دارند تا انگشتان بدون فشار اضافی در کفش قرار بگیرند.
فیت و ثبات مناسب
پا نباید درون کفش بیش از حد جابهجا شود یا هنگام راه رفتن به سمت جلو سر بخورد. بند، چسب یا سایر سیستمهای مناسب بستن کفش ث به ثابت ماندن پا و کاهش حرکات اضافی کمک کنند.
سطح داخلی صاف و بدون اصطکاک
درزهای زبر، لبههای نامناسب و پرداخت ضعیف قسمت داخلی کفش باعث ساییدگی و تحریک پوست میشوند. این مسئله برای افرادی که پاهای حساس دارند یا با کاهش حس پا مواجه هستند، اهمیت بیشتری دارد.
زیره متناسب با نیاز پا
کفش مناسب باید در عین ایجاد ثبات و جذب مناسب ضربه، پا را در موقعیتی نامناسب قرار ندهد. برای افرادی که مشکلات پزشکی مشخصی دارند، انتخاب زیره و کفی ممکن است نیازمند نظر متخصص باشد و نباید صرفاً بر اساس سلیقه شخصی انجام شود.
فرم مناسب، نه فقط سایز مناسب
دو کفش با یک سایز یکسان الزاماً فیت مشابهی ندارند. طول پا تنها یکی از معیارهای انتخاب کفش است؛ عرض، عمق، فرم پنجه و ساختار قسمت پاشنه نیز بر راحتی و تناسب کفش تأثیر میگذارند.
به همین دلیل، برای افراد مبتلا به دیابت، نوروپاتی یا تغییرات ساختاری پا، اندازهگیری و فیت تخصصی اهمیت ویژهای دارد.
آیا کفش چرمی برای سلامت پا بهتر است؟
هیچ قاعده پزشکی کلی وجود ندارد که نشان دهد کفش چرمی ذاتاً از تمام کفشهای ساختهشده از مواد مصنوعی سالمتر است.
آنچه یک کفش را برای پا مناسب میکند، پیش از هر چیز ساختار، طراحی و تناسب آن با پا است؛ نه صرفاً عبارت «چرم طبیعی» روی برچسب محصول.
بااینحال، کفش چرمی باکیفیت مزایای کاربردی دارد. رویه چرمی نرم در صورت طراحی مناسب راحتی خوبی ایجاد میکند و یک کفش چرمی استاندارد بدون ایجاد سفتی بیش از حد، ساختار مناسبی برای پا فراهم خواهد کرد.
راهنمای یکی از مراکز تخصصی NHS نیز کفش چرمی نرم و کاملاً اندازه را در میان گزینههای مناسب برای افراد مبتلا به دیابت قرار میدهد؛ البته به شرط آنکه کفش از نظر طول، عرض، عمق و نحوه بستهشدن نیز مناسب باشد.
چطور کفش چرمی مناسبتری انتخاب کنیم؟
اگر مشکل پزشکی خاصی ندارید، انتخاب کفش مناسب با چند مرحله ساده آغاز میشود: اندازهگیری پاها، امتحان کردن هر دو لنگه کفش، اطمینان از وجود فضای کافی برای انگشتان، چند دقیقه راه رفتن با کفش و توجه به هر نقطهای که از همان ابتدا احساس فشار یا ناراحتی ایجاد میکند.
اما برای افراد مبتلا به دیابت، نوروپاتی، تغییر شکل پا یا سابقه مشکلات جدی در پا، انتخاب کفش باید با دقت بیشتری انجام شود. در چنین شرایطی، ممکن است کفش مورد نیاز فرد لازم باشد در کنار وضعیت کلی پا، نیازهای ارتوپدی و میزان خطر فرد ارزیابی شود.
اینجاست که تفاوت میان «کفش چرمی راحت» و «کفش درمانی» اهمیت پیدا میکند. این دو گروه ممکن است در بعضی ویژگیها با یکدیگر اشتراک داشته باشند، اما الزاماً یکی نیستند.
از «طبی بودن» کفش مطمئن شوید.
بهترین روش برای انتخاب کفش این نیست که به دنبال محصولی باشیم که ادعا میکند تمام مشکلات پا را برطرف خواهد کرد. بهتر است انتخاب را از نیاز واقعی پا شروع کنیم.
فردی که روزانه هشت ساعت سرپا میایستد، ممکن است به کفشی با ثبات و قابلیت جذب ضربه مناسب نیاز داشته باشد. فردی که بونیون دارد، احتمالاً به فضای بیشتری در قسمت پنجه احتیاج دارد.
فرد مبتلا به نوروپاتی دیابتی نیز ممکن است به کفش درمانی نیاز داشته باشد که با هدف کاهش فشار و محافظت از قسمتهای کمحس پا، بهصورت تخصصی ارزیابی شده باشد.
در هر یک از این شرایط، کفش مناسب کفشی است که با نیاز واقعی پا هماهنگ باشد. برای افرادی که به دنبال کفش چرمی باکیفیت برای استفاده روزمره هستند، ساینا چرم مجموعهای از کفشهای چرمی را با تمرکز بر کیفیت متریال، تناسب و راحتی طراحی ارائه میکند.
بااینحال، اصل مهم همچنان ثابت است: کفش را بر اساس فرم و نیاز پای خود انتخاب کنید و اگر با یک مشکل پزشکی مواجه هستید، پیش از انتخاب کفش درمانی با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید.
منابع پزشکی
- انجمن دیابت آمریکا، استانداردهای مراقبت از دیابت ۲۰۲۶: رتینوپاتی، نوروپاتی و مراقبت از پا.
- شبکه استرالیایی پای دیابتی، راهنمای عملی انتخاب و ارائه کفش برای افراد مبتلا به دیابت.
- مرکز NHS وابسته به Rotherham Doncaster and South Humber، راهنمای انتخاب کفش برای افراد مبتلا به دیابت.
- López-Moral و همکاران، بررسی میزان استفاده، پایبندی و اثربخشی بالینی کفشهای درمانی در افراد مبتلا به دیابت با خطر متوسط تا بالا برای زخم پای دیابتی، Clinical Rehabilitation، ۲۰۲۴.
- مرور نظاممند و متاآنالیز کارآزماییهای تصادفیشده درباره کفشهای درمانی و زخم پای دیابتی.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0