پلی کیستیک و عادات غذایی

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یک مشکل است که بسیاری از زنان در هر سنی با آن روبرو می‌شوند. در این سندرم، تعادل هورمونی در مغز و تخمدان‌ها بهم می‌ریزد. غده هیپوفیز در مغز با ساختن هورمون‌های LH و FSH به تخمدان‌ها دستور می‌دهد که استروژن و پروژسترون و کمی تستوسترون تولید کنند. این فرآیند معمولاً با برنامه‌ریزی و اجرای قاعدگی انجام می‌شود. اما در این سندرم، قاعدگی نامنظم، رشد غیرطبیعی مو در برخی قسمت‌های بدن، ریزش مو، اضافه وزن و چاقی شکمی، افزایش سطح انسولین و تستوسترون، تیرگی پوست در ناحیه گردن، بازوها و سایر قسمت‌های بدن، آکنه و ناباروری رخ می‌دهد.

تقریباً ۵۰٪ از زنان مبتلا به این سندرم اضافه وزن یا چاقی دارند. با بهبود رژیم غذایی و ورزش و تغییر در شیوه زندگی، می‌توان خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن مرتبط با سندرم تخمدان پلی‌کیستیک مانند دیابت، بیماری قلبی و سرطان رحم را کاهش داد.

زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک باید مواظب موارد زیر در تغذیه خود باشند:
– اگر اضافه وزن یا چاقی دارند، باید وزن خود را حدود ۵ تا ۱۰ درصد در عرض ۳ ماه کاهش دهند.
– در صورت نیاز به کاهش وزن، باید میزان کالری مصرفی را کاهش دهند.
– مصرف غلات کامل را در نظر داشته باشند.
– تعداد وعده‌های غذایی را افزایش داده و مقدار هر وعده را کاهش دهند.
– مصرف کم‌نمک.
– ادویه‌ها را در صورتی که حاوی حساسیت و طعم دهنده‌های طبیعی مانند آب لیمو، آب بدون نمک و سرکه باشند، استفاده کنند.
– مصرف کمتری از قندهای ساده داشته باشند.

تأثیر قندهای ساده در این بیماران بسیار واضح است. قندها نه تنها سطح انسولین را افزایش می‌دهند، بلکه با افزایش فشار خون، کلسترول باله، وزن بالا و مقاومت به انسولین، خطر بروز دیابت نوع 2 را افزایش می‌دهند. بهتر است زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک از قندهای ساده مانند شکر، شیرینی، نان سفید و غذاهای پرقند دوری کنند و به جای آن‌ها از منابع قند طبیعی و مواد غذایی با فیبر بالا مانند سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و لبنیات کم چرب استفاده کنند.

همچنین، ورزش و فعالیت بدنی نیز برای کنترل سندرم تخمدان پلی‌کیستیک بسیار مفید است. ورزش منظم می‌تواند به کاهش وزن، بهبود حساسیت به انسولین، کاهش سطح هورمون‌های تستوسترون و بهبود تعادل هورمونی کمک کند. ورزش‌های هوازی مانند پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، شنا و تنیس می‌توانند مفید باشند.

در مواردی که تغییر در شیوه زندگی و تغذیه سالم کافی نیست، پزشک ممکن است داروها را برای کنترل علائم و مشکلات سندرم تخمدان پلی‌کیستیک تجویز کند. این داروها ممکن است شامل قرص‌های ضداندروژن، محرک‌های تخمدانی و داروهای کنترل قند خون باشند.

مهمترین نکته این است که زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک باید با پزشک خود همکاری کنند و برنامه درمانی مناسب برای مدیریت این سندرم را ایجاد کنند. پزشک می‌تواند بر اساس علائم، تاریخچه پزشکی و آزمایشات تشخیصی، برنامه درمانی مناسب را تعیین کند و راهنمایی لازم را برای بهبود وضعیت ارائه دهد.

در فرهنگ غذایی ما، منابع اصلی قند شامل شکر سفید، شکر، انواع شیرینی خشک و تازه، شیرینی‌های سنتی و مصنوعی، عسل و غذاهای شیرین مانند دسر، بستنی، نوشابه‌های صنعتی، آبمیوه صنعتی، کمپوت خانگی و صنعتی، مربا و غذاهای سنتی مانند شیربرنج و شله زرد و حلوا است. زنان مبتلا به این سندرم باید در مصرف این مواد احتیاط کنند.

برای رژیم غذایی، توصیه می‌شود از منابع گیاهی بیشتر استفاده کنید. افراد مبتلا به این سندرم به بیماری‌های قلبی عروقی، تری‌گلیسیرید بالا، فشار خون بالا و کلسترول LDL و HDL پایین بیشتر ابتلا می‌کنند. بنابراین، رژیم غذایی آنها باید شامل سبزیجات و میوه‌ها، غلات سبوس‌دار، حبوبات و دانه‌ها باشد. این نوع رژیم غذایی سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و فیبر است که به کاهش چربی، فشار خون و انسولین کمک می‌کند. در این افراد، مصرف روزانه 25 تا 35 گرم فیبر توصیه می‌شود.

مصرف زیاد سبزیجات مانند کلم بروکلی، کاهو، خیار، جعفری، تربچه، اسفناج و شلغم تأثیر قندهای ساده در این بیماران را کاملاً نشان می‌دهد. قندها نه تنها سطح انسولین را افزایش می‌دهند بلکه با فشار خون بالا، کلسترول بالا، استرس اکسیداتیو و التهاب نیز ارتباط مستقیم دارند.

برای محدود کردن منابع حیوانی و چربی‌ها، توصیه می‌شود که چربی اشباع و کلسترول کمتری در رژیم غذایی قرار گیرد. بهتر است از گوشت سفید بیشتر از گوشت قرمز استفاده کنید. همچنین، منابع دیگری مانند گوشت، تخم مرغ، حبوبات، آجیل و ماهی نیز به عنوان منابع پروتئین مصرف شوند.

مصرف منابع غنی از اسیدهای چرب امگا 3 نیز توصیه می‌شود. این اسید چرب کلسترول و تری‌گلیسیرید را کاهش می‌دهد. منابع اصلی آن شامل بادام،سرخ کردن در روغن‌های گیاهی نیز بهتر است کاهش یابد و به جای آن می‌توان از روش‌های پخت سالم مانند پخت در اجاق یا بخارپز استفاده کرد.

همچنین، مصرف محصولات لبنی کم چرب و چربی‌های نیمه‌جامد مانند ماست، دوغ و پنیر کم چرب توصیه می‌شود. در مورد نوشیدنی‌ها، بهتر است از نوشیدنی‌های نیمه شیرین یا بدون شکر استفاده کنید و مصرف نوشابه‌های گازدار و آبمیوه‌های صنعتی با قند بالا را محدود کنید.

در کل، برای مدیریت سندرم تخمدان چرب، نیاز است به رژیم غذایی سالم و متنوعی که شامل سبزیجات، میوه‌ها، غلات سبوس‌دار، حبوبات، دانه‌ها، گوشت سفید، منابع پروتئین غیر گوشتی، محصولات لبنی کم چرب، چربی‌های سالم مانند اسیدهای چرب امگا 3 و محدود کردن منابع قند و چربی‌های اشباع است. همچنین، توصیه می‌شود با پزشک یا تغذیه‌شناس مشورت کنید تا رژیم غذایی مناسب برای شما تعیین شود و با داروهای مورد نیاز درمان را ادامه دهید.