عصب کشی دندان در بارداری

در دوران بارداری به دلیل تغیرات هورمونی حدود 40 تا 75 درصد از خانم های باردار دچار التهاب لثه می شوند و حتی 10 تا 20 درصد ممکن است به عصب کشی دندان برسند. در صورت وجود عفونت و درد شدید، به تعویق انداختن عصب کشی در بارداری خطرناک تر از انجام آن است. درمان ریشه با بی حسی مجاز، رعایت محافظت در عکسبرداری و ترجیحا در سه ماهه دوم بارداری به صورت ایمن انجام می شود و هیچ مشکلی برای جنین و مادر بوجود نمی آید.

انتخاب دکتر عصب کشی اهمیت زیادی دارد زیرا تشخیص اشتباه، درمان ناقص و تجویز داروی نامناسب باعث عفونت مجدد، درد طولانی مدت و حتی عوارض جدی می شود. اگر در محدوده شهریار و اندیشه تهران زندگی میکنید برای مشاهده بهترین متخصص عصب کشی در شهریار کلیک کنید.

در این مقاله به زبان ساده و علمی توضیح می‌دهیم که چرا درمان ریشه دندان می‌تواند حتی در دوران بارداری ایمن و ضروری باشد، چه نکاتی باید رعایت شود و چطور می‌توانید با آرامش، سلامت خود و فرزندتان را حفظ کنید.

چرا ممکن است در بارداری به عصب کشی نیاز پیدا کنیم؟

در دوران بارداری، بدن زن دچار تغییرات هورمونی متعددی می‌شود که می‌تواند سلامت دهان و دندان را تحت تأثیر قرار دهد. افزایش سطح هورمون‌هایی نظیر استروژن و پروژسترون می‌تواند منجر به بروز موارد زیر شود:

• خونریزی لثه: تغییرات هورمونی باعث حساسیت بیش از حد لثه‌ها و خونریزی آن‌ها می‌شود که این امر بستر مناسبی را برای رشد باکتری‌ها فراهم می‌کند.
• پوسیدگی دندان: میان وعده‌های مکرر و تغییر در رژیم غذایی در این دوران، می‌تواند منجر به افزایش مشکلات ناشی از پوسیدگی دندان شود.
• ویار و تهوع: تهوع های مداوم مخصوصا در ماه های اول باعث اسیدی شدن محیط دهان می شود.

مراقبت از سلامت دهان و دندان در دوران بارداری نه‌تنها برای راحتی مادر آینده، بلکه برای سلامت نوزاد او نیز حائز اهمیت است.

 Untreated decay and inflammation can increase the risk of premature birth and low birth weight of the baby.

پوسیدگی‌های درمان‌نشده و التهابات لثه می‌توانند خطر زایمان زودرس و وزن کم نوزاد هنگام تولد را افزایش دهند.

آیا عصب کشی در بارداری خطرناک است؟

خیر، در صورت رعایت اصول و انتخاب پزشک خوب، خطری ندارد و کاملا ایمن است.

بهترین زمان عصب کشی در بارداری

ایمن‌ترین زمان برای انجام درمان‌های دندان‌پزشکی سه‌ماهه دوم بارداری (هفته 14 تا 28) است.

در سه‌ماهه اول، رشد و شکل‌گیری اولیه‌ی اندام‌های جنین در حال انجام است، بنابراین بهتر است تا حد امکان از انجام درمان‌های غیرضروری در این زمان خودداری شود. در این دوران فقط درمان های اورژانسی انجام می شود.

در سه‌ماهه سوم نیز ممکن است به علت افزایش اندازه‌ی شکم و نیاز به نشستن یا دراز کشیدن طولانی‌مدت روی صندلی دندان‌پزشکی، انجام درمان‌ها برای مادر ناراحت‌کننده یا دشوار باشد.

چه زمانی عصب‌کشی در دوران بارداری ضروری می‌شود؟

درمان عصب‌کشی زمانی انجام می‌شود که التهاب پالپ دندان غیرقابل برگشت باشد یا پالپ دندان دچار نکروز (مرگ بافتی) شده باشد. اگر چنین وضعیتی برای یک خانم باردار پیش بیاید، به هیچ عنوان نباید مراجعه به دندان‌پزشک به تعویق بیفتد.

عقب انداختن درمان عصب‌کشی می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد:

1. افزایش شدید درد.
2. پیشرفت عفونت و التهاب.
3. به خطر افتادن سلامت مادر و جنین.
4. آبسه
5. تب

باکتری‌ها می‌توانند از طریق دندان عفونی وارد جریان خون شوند و کل بدن را تحت تأثیر قرار دهند. عوارض ناشی از التهاب پالپ درمان‌نشده شامل موارد جدی مانند میوکاردیت (التهاب عضله قلب)، گلومرولونفریت (التهاب کلیه‌ها) و حتی آبسه‌های مغزی یا سپسیس (عفونت خونی تهدیدکننده حیات) است.

بنابراین، اگر عصب‌کشی ضروری باشد، در هر دوره ای از بارداری نیز نباید آن را به تأخیر انداخت.

علاوه بر آن هر چقدر دیرتر درمان انجام شود درمان پیچیده تر و هزینه آن نیز بیشتر خواهد شد. برای مشاهده هزینه عصب کشی دندان با جزئیات کامل کلیک کنید.

انجام عصب کشی در دوران بارداری

این درمان معمولاً طی دو جلسه انجام می‌شود.

در جلسه اول، ابتدا ناحیه اطراف دندان بی‌حس شده و سپس برای محافظت از دندان‌ها در برابر عفونت، با یک صفحه لاستیکی (رابردم) پوشانده می‌شود. در مرحله بعد، حفره‌ای در تاج دندان ایجاد می‌گردد. در نهایت، بافت زنده (پالپ) از داخل دندان خارج شده و در صورت وجود آبسه، تخلیه می‌شود.

سپس دندان با یک پرکردگی موقت پر خواهد شد. در جلسه دوم، پس از اینکه دندانپزشک از موفقیت‌آمیز بودن درمان و رفع کامل عفونت اطمینان حاصل کرد، پرکردگی موقت با یک پرکردگی دائمی جایگزین می‌شود.

عوارض انجام ندادن عصب‌کشی دندان در بارداری

1. انتشار عفونت به سایر نقاط بدن : عفونت دندان (آبسه) در محیط محدود ریشه باقی نمی‌ماند. این باکتری‌ها می‌توانند وارد جریان خون شده و به سایر اندام‌ها سرایت کنند که در دوران بارداری به دلیل حساسیت سیستم ایمنی، خطرناک‌تر است.
2. افزایش ریسک زایمان زودرس: تحقیقات نشان می‌دهند که عفونت‌های دهانی و باکتری‌های ناشی از آن، باعث تولید مواد شیمیایی خاصی (پروستاگلاندین‌ها) در بدن مادر می‌شوند که می‌تواند انقباضات رحمی را تحریک کرده و منجر به زایمان پیش از موعد شود.
3. کم‌وزنی نوزاد هنگام تولد : وجود عفونت مزمن و فعال در بدن مادر، انرژی و منابع دفاعی بدن را صرف مبارزه با باکتری‌ها می‌کند. این استرس بیولوژیک می‌تواند روند رشد بهینه جنین را مختل کرده و منجر به تولد نوزاد با وزن کم شود.
4. پره‌اکلامپسی یا مسمومیت بارداری: برخی مطالعات ارتباط میان بیماری‌های شدید لثه و عفونت‌های دندانی درمان‌نشده را با افزایش خطر ابتلا به پره‌اکلامپسی (فشار خون بالای بارداری) نشان داده‌اند که وضعیتی اورژانسی برای مادر و جنین است.
5. انتقال باکتری‌های پوسیدگی‌زا به نوزاد: مادرانی که دارای سطح بالایی از باکتری‌های پوسیدگی‌زا (مانند استرپتوکوک موتانس) ناشی از دندان‌های خراب هستند، می‌توانند پس از تولد، این باکتری‌ها را از طریق تماس نزدیک به نوزاد منتقل کنند و فرزندشان را در آینده مستعد پوسیدگی دندان کنند.
6. تضعیف وضعیت تغذیه‌ای مادر: درد شدید دندان مانع از جویدن صحیح و مصرف غذاهای مغذی می‌شود. سوءتغذیه یا محدودیت در رژیم غذایی مادر به دلیل درد، مستقیماً بر دریافت مواد لازم برای رشد جنین تأثیر منفی می‌گذارد.
7. استرس و بی‌خوابی مزمن: درد ضربان‌دار دندان باعث آزاد شدن هورمون استرس (کورتیزول) در بدن مادر می‌شود. استرس مداوم و بی‌خوابی ناشی از درد، بر سلامت روان و فیزیکی مادر و در نتیجه محیط رشد جنین اثر سوء دارد.

عکسبرداری با اشعه ایکس در دوران بارداری مجاز است؟

استفاده از اشعه ایکس برای تشخیص دقیق در طول درمان ریشه ضروری است؛ با این حال، به دلیل تأثیرات احتمالی بر جنین در حال رشد، سعی می‌ شود تا حد امکان از تابش اشعه در دوران بارداری اجتناب شود.

زمانی که انجام رادیوگرافی الزامی باشد—به‌ویژه در سه ماهه دوم و سوم—از دستگاه‌های مدرن اشعه ایکس استفاده می‌شود که کمترین میزان تابش را دارند. همچنین از شیلدهای سربی مخصوص استفاده می‌گردد تا شکم و جنین به‌طور مؤثری در برابر تابش محافظت شوند.

شایان ذکر است که طبق دستورالعمل‌های فعلی، دوز تابش در رادیوگرافی‌های تک‌دندان به‌قدری پایین است که با رعایت اقدامات حفاظتی مناسب، برای بیماران باردار کاملاً ایمن در نظر گرفته می‌شود.

بی حسی در عصب کشی طی دوران بارداری خطر دارد؟

خیر لیدوکائین با دوز کنترل شده کاملا ایمن است.

در فرآیند درمان ریشه، استفاده از بی‌حسی موضعی جهت به حداقل رساندن درد ناشی از پاکسازی کانال‌ها الزامی است. در دوران بارداری، انتخاب نوع ماده بی‌حسی از اهمیت حیاتی برخوردار است؛ خوشبختانه دندانپزشکی مدرن امروزه ترکیباتی در اختیار دارد که به‌ویژه در سه ماهه دوم بارداری، برای مادر و جنین کاملاً ایمن هستند. در این موارد، اغلب از مواد بی‌حسی بر پایه آرتیکائین (Articaine) استفاده می‌شود؛ زیرا این ماده دارای نیمه‌عمر کوتاه و سمیت بسیار ناچیزی برای جنین است.

نکته کلیدی در این دوران، مدیریت استفاده از مواد حاوی اپی‌نفرین (آدرنالین) است. غلظت‌های بالای این مواد می‌تواند منجر به انقباض عروق و کاهش جریان خون جفت شود که متعاقباً بر اکسیژن‌رسانی به جنین تأثیر می‌گذارد.

علائمی که نشان‌دهنده نیاز به درمان اورژانسی ریشه هستند

درد شدید و مداوم دندان، اغلب نخستین نشانه نیاز به درمان ریشه (عصب‌کشی) است. سایر علائم عبارتند از: حساسیت طولانی‌مدت به سرما یا گرما، تغییر رنگ دندان، تورم و حساسیت در لثه‌های مجاور، و یا ظهور جوش‌های مکرر روی لثه. اگر در دوران بارداری هر یک از این علائم را تجربه کردید، بسیار مهم است که به‌جای به تعویق انداختن درمان تا پس از زایمان، بلافاصله جهت معاینه و ارزیابی به دندانپزشک مراجعه کنید.

توصیه های مربوط به عصب‌کشی در دوران بارداری چیست؟

اگر با دندان‌درد مواجه هستید و احتمال می‌دهید به درمان ریشه نیاز داشته باشید، حتماً با دندانپزشک خود مشورت کنید تا روش‌های درمانی مناسب را انتخاب کند. در ادامه به برخی از توصیه‌های کلیدی اشاره شده است:

• اجتناب از درمان ریشه در سه ماهه اول: این دوره‌ای است که بدن مادر و جنین بیشترین حساسیت را نسبت به هرگونه مداخله پزشکی دارند.
• بهترین زمان برای درمان، سه ماهه دوم است: در این بازه زمانی، راحتی بیمار در بیشترین حد بوده و شرایط برای انجام یک درمان ایمن در بهترین حالت خود قرار دارد.
• انجام رادیوگرافی تنها در موارد ضروری: روش‌هایی وجود دارد که در صورت لزوم، امکان پیشبرد درمان را بدون نیاز به اشعه ایکس فراهم می‌کنند.
• اهمیت پیشگیری را فراموش نکنید: مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و چکاپ‌های دوره‌ای می‌تواند شما را از نیاز به درمان‌های پیچیده‌ای مانند عصب‌کشی بی‌نیاز کند.

چه زمانی می‌توان درمان ریشه را به تعویق انداخت؟

دندانی که دارای پوسیدگی عمیق یا ترک‌خوردگی است، ممکن است در معرض خطر عفونت قرار داشته باشد. در چنین شرایطی، ممکن است برای جلوگیری از دردهای ناشی از عفونت دندان و افزایش شانس حفظ دندان، درمان ریشه (عصب‌کشی) توصیه شود. با این حال، بسته به شدت وضعیت و شرایط اختصاصی دندان، ممکن است در برخی موارد بتوان انجام عصب‌کشی را تا پس از زایمان به تعویق انداخت.

تصمیم‌گیری در مورد به تعویق انداختن درمان حتماً باید توسط دندانپزشک و پس از بررسی ریسک پیشرفت عفونت انجام شود.

مراقبت‌های پس از درمان و مدیریت درد

پس از انجام فرآیند درمان ریشه، وجود مقداری ناراحتی خفیف در حین دوران نقاهت و بهبودی بدن طبیعی است. با این حال، مدیریت درد در دوران بارداری مستلزم دقت فراوان در انتخاب گزینه‌های دارویی است. مسکن‌های بدون نسخه مانند استامینوفن عموماً در دوران بارداری ایمن تلقی می‌شوند و برای مدیریت ناراحتی‌های پس از درمان موثر هستند.

حفظ بهداشت دهان و دندان پس از انجام درمان و حضور در جلسات پیگیری طبق برنامه زمان‌بندی شده، از اهمیت بالایی برخوردار است. بهبودی کامل دندان برای پیشگیری از عوارضی که ممکن است در دوران بارداری جدی‌تر شوند، ضروری است. در اغلب موارد، بیماران طی چند روز پس از درمان، بهبود قابل‌توجهی را در علائم خود تجربه می‌کنند.

سلامت دهان و دندان در دوران بارداری تنها به مراجعات دندانپزشکی محدود نمی‌شود، بلکه به رعایت بهداشت روزانه نیز بستگی دارد. در اینجا چند نکته ساده برای کمک به حفظ سلامت دندان‌ها آورده شده است:

• بعد از هر وعده غذایی مسواک بزنید: با این کار خطر پوسیدگی دندان را کاهش داده و دهان خود را خوشبو نگه می‌دارید.
• از نخ دندان استفاده کنید: نخ دندان به حذف بقایای مواد غذایی از فواصل بین دندانی (جایی که مسواک به آن دسترسی ندارد) کمک می‌کند.
• از دهان‌شویه استفاده کنید: استفاده از دهان‌شویه به حفظ بهداشت دهان کمک کرده و تجمع باکتری‌ها را به حداقل می‌رساند.

نکته حیاتی در صورت داشتن تهوع صبحگاهی

اگر دچار تهوع و استفراغ شدید، بلافاصله پس از آن مسواک نزنید. اسید معده باعث نرم شدن موقتی مینای دندان می‌شود و مسواک زدن در آن لحظه می‌تواند باعث سایش شدید دندان شود. در عوض:

• ابتدا دهان خود را با مخلوط آب و مقدار کمی جوش شیرین یا فقط آب خالی بشویید تا اسید خنثی شود.
• حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه صبر کنید و سپس مسواک بزنید.

التهاب لثه در دوران بارداری

ژینژیویت بارداری نوعی التهاب لثه است که در دوران بارداری بروز می‌کند. این عارضه علائمی همچون حساسیت، تورم لثه‌ها و خونریزی هنگام مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان را به همراه دارد. تغییرات هورمونی در این دوران، بدن شما را نسبت به افراد غیرباردار، در برابر ابتلا به التهاب لثه مستعدتر می‌کند.

اصلی‌ترین راهکار برای کاهش التهاب لثه، جرم‌گیری دندان به‌منظور حذف پلاک‌های انباشته شده است. علاوه بر این، دندانپزشک برای کاهش علائم، رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان را توصیه می‌کند، از جمله:

• مسواک زدن: دو بار در روز.
• استفاده از نخ دندان: یک بار در روز.
• غرغره کردن روزانه با محلول آب‌نمک گرم: (۱ قاشق چای‌خوری نمک در ۱ لیوان آب گرم).
• شستشو با دهان‌شویه‌های بدون الکل.

رژیم غذایی برای دندان های سالم در دوران بارداری

• افزایش مصرف کلسیم: کلسیم برای محافظت از تراکم استخوان فک مادر و شکل‌گیری استخوان‌ها و جوانه‌های دندانی جنین ضروری است. منابعی مانند شیر، ماست، پنیر، کلم بروکلی و بادام را در برنامه خود بگنجانید.
• دریافت ویتامین D کافی: این ویتامین به جذب کلسیم در بدن کمک می‌کند. قرار گرفتن در معرض نور خورشید و مصرف تخم‌مرغ یا ماهی‌های چرب (با مشورت پزشک) برای استحکام دندان‌ها بسیار مهم است.
• جایگزینی میان‌ وعده‌های شیرین: در این دوران میل به شیرینی‌جات افزایش می‌یابد. سعی کنید به‌جای شیرینی و شکلات که باعث تجمع باکتری‌های پوسیدگی‌زا می‌شوند، از میوه‌های تازه، سبزیجات ترد و آجیل استفاده کنید.
• مصرف فسفر: فسفر نقش مهمی در حفظ مینای دندان دارد. پروتئین‌هایی مثل گوشت قرمز، مرغ، ماهی و حبوبات سرشار از فسفر هستند.
• نوشیدن آب فراوان: آب بهترین پاک‌کننده طبیعی است. نوشیدن آب به شستن باقی‌مانده غذاها و خنثی کردن اسید دهان کمک می‌کند، به‌ویژه اگر دچار خشکی دهان در بارداری هستید.
• ویتامین C برای سلامت لثه: این ویتامین برای حفظ سلامت بافت لثه و جلوگیری از خونریزی و التهاب ضروری است. مرکبات، فلفل دلمه‌ای و توت‌فرنگی منابع عالی هستند.
• مدیریت دفعات خوردن: به جای ریزه‌خواری مداوم، سعی کنید وعده‌های غذایی مشخصی داشته باشید. تماس مداوم دندان با مواد غذایی (به‌خصوص کربوهیدرات‌ها) فرصت ترمیم را از مینای دندان می‌گیرد.

سوالات متداول

1. من قبلا عصب کشی کرده بودم دندانم را آیا باز نیاز به عصب کشی مجدد هست؟

متخصص عصب کشی وضعیت دندان را بررسی میکند اگر پالپ دندان دوباره عفونی شده باشد و عصب کشی قبلی ناقص انجام شده باشد بله دوباره نیاز به درمان ریشه می باشد. برای مشاهده نحوه انجام و هزینه عصب کشی مجدد دندان کلیک کنید.

2. آیا بی‌حسی دندانپزشکی برای جنین خطرناک است؟

خیر. دندانپزشک برای مادران باردار از مواد بی‌حسی خاصی (بدون اپی‌نفرین یا با دوز کنترل شده) استفاده می‌کند که از جفت عبور نمی‌کنند. درمان درد و عفونت بسیار ایمن‌تر از تحمل استرس و درد شدید ناشی از دندان‌درد است.

3. آیا انجام عکس‌برداری (رادیوگرافی) در بارداری مجاز است؟

بله، در موارد ضروری و اورژانسی. با استفاده از پیش‌بندهای سربی مخصوص که شکم و تیروئید را می‌پوشاند و با بهره‌گیری از تکنولوژی دیجیتال، میزان اشعه به حدی ناچیز است که خطری برای جنین ایجاد نمی‌کند.

4. بهترین زمان برای مراجعه به دندانپزشک در دوران بارداری چه زمانی است؟

بهترین زمان برای انجام درمان‌های روتین، سه ماهه دوم بارداری است. با این حال، اگر دچار درد شدید یا عفونت هستید، در هر مرحله از بارداری که باشید باید سریعاً جهت درمان اورژانسی اقدام کنید.

5. آیا عصب‌کشی باعث سقط جنین یا زایمان زودرس می‌شود؟

خیر؛ برعکس، این عفونت درمان‌نشده است که با وارد کردن باکتری‌ها به جریان خون، ریسک زایمان زودرس را افزایش می‌دهد. عصب‌کشی با حذف کانون عفونت، محیط بدن را برای جنین امن‌تر می‌کند.

6. چرا لثه‌هایم در بارداری با کوچک‌ترین تماس خونریزی می‌کنند؟

این به دلیل «ژینژیویت بارداری» است. تغییرات هورمونی باعث حساس شدن لثه‌ها به پلاک‌های دندانی می‌شود. با جرم‌گیری ساده و بهبود بهداشت فردی، این مشکل کاملاً قابل کنترل است.

7. اگر نیاز به عصب‌کشی اورژانسی داشته باشم، به کجا مراجعه کنم؟

در صورت بروز دردهای ضربان‌دار یا تورم، حتماً به یک مرکز معتبر مراجعه کنید. اگر ساکن غرب استان تهران هستید، می‌توانید جهت معاینه توسط متخصص عصب کشی در شهریار به کلینیک ما مراجعه نمایید تا با رعایت دقیق پروتکل‌های ایمنی، درمان شما انجام شود.

8. در بارداری عصب کشی بهتر است یا کشیدن دندان؟

در اغلب موارد عصب کشی بهتر از کشیدن دندان است مگر آنکه دندان غیر قابل نگهداری باشد، برای اطلاعات بیشتر مطلب عصب کشی یا کشیدن دندان را مطالعه نمایید.

9. آیا عصب کشی درد دارد؟

خیر درد ندارد آن ناحیه کاملا بی حس می شود و شما هیچ دردی احساس نمی کنید برای اطلاعات بیشتر درباره اینکه آیا عصب کشی درد دارد و میزان درد هر مرحله چقدر است کلیک کنید.

سخن پایانی

دوران بارداری یکی از حساس‌ترین و در عین حال زیباترین دوران‌های زندگی هر زنی است. همان‌طور که در این مقاله بررسی کردیم، اهمال در درمان مشکلات دندانی می‌تواند عواقب جدی برای مادر و جنین به همراه داشته باشد. اگر در این دوران دچار دندان‌درد شدید یا علائمی نظیر آبسه و التهاب لثه را تجربه کردید، نباید اجازه دهید ترس از درمان، شما را از مراجعه به پزشک بازدارد.

ما در کلینیک خود با درک کامل حساسیت‌های این دوران، محیطی ایمن را فراهم کرده‌ایم. اگر به دنبال متخصص عصب کشی در شهریار هستید که با تجربه و دانش کافی، درمان‌های اورژانسی ریشه را با رعایت تمامی پروتکل‌های حفاظتی برای مادران باردار انجام دهد، تیم ما در کنار شماست. اولویت ما سلامت شما و فرزند دلبندتان است تا این دوران را با لبخندی زیبا و بدون درد سپری کنید.